Lịch Tiêm Chủng Mở Rộng Quốc Gia Cho Bé 0-12 Tháng Mới Nhất

Tầm quan trọng của vắc xin trong việc tạo lá chắn miễn dịch cộng đồng

Trong những năm tháng đầu đời, hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh còn rất non nớt. Lượng kháng thể thụ động mà bé nhận được từ mẹ qua nhau thai và sữa mẹ sẽ giảm dần rõ rệt sau khi bé bước qua tháng thứ 3–6. Nếu không được tiêm chủng đúng lịch, trẻ rất dễ trở thành đối tượng tấn công của các tác nhân gây bệnh nguy hiểm như lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B hay sởi.

Chương trình Tiêm chủng mở rộng (TCMR) Quốc gia do Bộ Y tế triển khai miễn phí tại các Trạm Y tế xã/phường trên toàn quốc chính là nền tảng y tế dự phòng quan trọng nhất. Khi tỷ lệ bao phủ vắc xin trong cộng đồng đạt trên 90–95%, ngay cả những trẻ chưa đủ tuổi tiêm hoặc mắc bệnh lý chống chỉ định cũng sẽ được bảo vệ gián tiếp nhờ hiệu ứng miễn dịch cộng đồng.

Mũi sơ sinh 24 giờ đầu: Lao (BCG) và Viêm gan B

Ngay tại bệnh viện sản sau khi bé chào đời khỏe mạnh và cân nặng đạt chuẩn, bác sĩ sẽ chỉ định hai mũi tiêm nền tảng đầu tiên:

• Vắc xin Viêm gan B liều sơ sinh (trong 24 giờ đầu): Đây là thời điểm vàng giúp ngăn chặn tới 85–90% nguy cơ lây truyền virus viêm gan B từ mẹ sang con (nếu mẹ mang virus) và phòng ngừa lây nhiễm sớm từ môi trường.
• Vắc xin Lao (BCG): Tiêm một liều duy nhất càng sớm càng tốt trong tháng đầu sau sinh (tốt nhất trước 30 ngày tuổi) để phòng bệnh lao màng não, lao kê – những thể lao có tỷ lệ tử vong cao ở trẻ nhỏ. Ba mẹ có thể xem chi tiết cách chăm sóc nếu vết tiêm lao BCG bị mưng mủ sau vài tuần.

Bảng chi tiết các mũi tiêm trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng (TCMR)

Để ba mẹ dễ dàng theo dõi và không bỏ sót bất kỳ mũi quan trọng nào trong năm đầu tiên của con, dưới đây là bảng tổng hợp lịch tiêm chuẩn theo khuyến cáo của Bộ Y tế:

Vắc xin 5 trong 1 tiêm vào tháng thứ 2, 3 và 4

Khi bé tròn 2 tháng tuổi, ba mẹ đưa bé ra Trạm Y tế để tiêm mũi 5 trong 1 (ComBE Five hoặc SII) kết hợp uống vắc xin Bại liệt (OPV). Khác với phác đồ so sánh Infanrix Hexa và Hexaxim ở khu vực dịch vụ, vắc xin 5 trong 1 trong chương trình TCMR chứa thành phần ho gà toàn tế bào nên trẻ có thể sốt nhẹ và quấy khóc nhiều hơn trong 24 giờ đầu. Ba mẹ nên chuẩn bị sẵn kiến thức chăm sóc bé bị sốt sau khi tiêm phòng để xử trí bình tĩnh tại nhà.

Vắc xin phòng bệnh Sởi đơn tiêm khi bé tròn 9 tháng tuổi

Giai đoạn 9 tháng tuổi là lúc kháng thể sởi truyền từ mẹ sang con đã hết hoàn toàn. Virus sởi lây qua đường hô hấp cực nhanh và dễ gây biến chứng viêm phổi, viêm não. Vì vậy, đúng ngày bé tròn 9 tháng, ba mẹ cần cho bé đi tiêm mũi sởi đơn đúng hẹn, sau đó nhắc lại mũi Sởi – Rubella (MR) khi bé 18 tháng tuổi. Tham khảo thêm dấu hiệu nhận biết bệnh sởi ở trẻ em và biến chứng cần tránh.

Những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm được phòng ngừa nhờ vắc xin

Ngoài các mũi miễn phí trong chương trình TCMR, các chuyên gia Nhi khoa khuyến cáo nếu gia đình có điều kiện nên bổ sung thêm các mũi dịch vụ thiết yếu chưa có trong TCMR ở lứa tuổi nhũ nhi, đặc biệt là vắc xin Rota phòng tiêu chảy cấp (uống từ 6 tuần tuổi), vắc xin phế cầu khuẩn (phòng viêm phổi, viêm tai giữa, viêm màng não) và vắc xin cúm mùa khi bé đủ 6 tháng.

Mẹ cần chuẩn bị gì trong sổ tiêm chủng trước khi đưa bé đi tiêm?

Để buổi tiêm chủng diễn ra nhanh gọn và an toàn tuyệt đối, ba mẹ cần kiểm tra kỹ danh sách sau trước khi rời nhà:

• Mang theo sổ tiêm chủng giấy hoặc mở sổ điện tử: Bạn có thể lưu và tra cứu lịch tiêm cá nhân hóa ngay tại công cụ Sổ tiêm chủng Nhật Ký Bé để đối chiếu ngày tiêm gần nhất.
• Ghi chép tình trạng sức khỏe 7 ngày gần nhất: Nếu bé đang sốt trên 37,5°C, tiêu chảy cấp hoặc đang dùng corticoid liều cao, hãy báo ngay với bác sĩ khám sàng lọc để cân nhắc các trường hợp bé cần tạm hoãn tiêm chủng.
• Cho bé bú đủ trước khi tiêm khoảng 30–60 phút: Tránh để bé quá đói dễ hạ đường huyết hoặc quá no dễ nôn trớ khi khóc.
• Tuân thủ theo dõi 30 phút tại điểm tiêm: Đây là nguyên tắc vàng để phát hiện và cấp cứu kịp thời nếu không may xảy ra sốc phản vệ sau tiêm chủng.