Vắc Xin Phế Cầu (Synflorix Và Prevenar 13): Khác Biệt Và Lịch Tiêm

Phế cầu khuẩn Streptococcus pneumoniae nguy hiểm như thế nào đối với trẻ nhỏ?

Phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) thường cư trú âm thầm trong vùng hầu họng của người khỏe mạnh và dễ lây truyền qua đường giọt bắn khi ho, hắt hơi. Khi sức đề kháng của trẻ suy giảm, vi khuẩn này tấn công vào đường hô hấp và máu, gây ra hàng loạt bệnh lý đặc biệt nghiêm trọng ở trẻ dưới 5 tuổi:

• Viêm phổi nặng: Nguyên nhân hàng đầu gây suy hô hấp và tử vong ở trẻ nhỏ.
• Viêm màng não mủ do phế cầu: Tỷ lệ tử vong cao; trẻ qua khỏi vẫn có nguy cơ cao mang di chứng điếc, mù, động kinh hoặc chậm phát triển trí tuệ.
• Nhiễm khuẩn huyết: Vi khuẩn xâm nhập vào máu gây sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng rất nhanh.
• Viêm tai giữa cấp tái diễn: Gây đau tai dữ dội, chảy mủ tai và ảnh hưởng thính lực lâu dài.

Đáng lo ngại hơn, phế cầu khuẩn hiện nay có tỷ lệ kháng nhiều loại kháng sinh phổ thông rất cao. Vì vậy, tiêm phòng vắc xin phế cầu sớm theo đúng lịch tiêm cho bé 0–12 tháng là biện pháp phòng vệ chủ động hiệu quả nhất.

So sánh sự khác nhau giữa vắc xin Synflorix và Prevenar 13

Hai loại vắc xin phế cầu phổ biến nhất hiện nay tại Việt Nam là Synflorix (GSK – Bỉ) và Prevenar 13 (Pfizer – Bỉ/Mỹ). Cả hai đều là vắc xin cộng hợp an toàn, nhưng khác nhau về số lượng chủng huyết thanh (type) bảo vệ và độ tuổi chỉ định:

Prevenar 13 bao phủ thêm 3 type huyết thanh quan trọng (nhất là type 19A)

Điểm vượt trội của Prevenar 13 nằm ở việc bổ sung 3 chủng 3, 6A và 19A. Trong đó, phế cầu tuýp 19A được ghi nhận là chủng gây viêm phổi nặng, viêm màng não và có khả năng kháng đa kháng sinh cao nhất hiện nay ở trẻ nhỏ tại châu Á.

Synflorix chỉ định cho trẻ từ 6 tuần đến 5 tuổi

Synflorix tập trung bảo vệ nhóm tuổi dễ tổn thương nhất là trẻ từ 6 tuần đến 5 tuổi. Ngoài 10 chủng phế cầu phổ biến, protein mang D trong Synflorix còn hỗ trợ giảm tỷ lệ viêm tai giữa do vi khuẩn Haemophilus influenzae không định type (NTHi).

Prevenar 13 có thể tiêm cho cả trẻ em và người lớn tuổi có bệnh nền

Prevenar 13 có phổ chỉ định không giới hạn độ tuổi trên: ngoài trẻ em từ 6 tuần tuổi, vắc xin còn được khuyến cáo cho người lớn trên 50 tuổi, người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), tim mạch, tiểu đường hoặc suy giảm miễn dịch.

Lịch tiêm phế cầu chi tiết theo từng độ tuổi bắt đầu tiêm

Số mũi cần tiêm phụ thuộc hoàn toàn vào thời điểm bé bắt đầu tiêm mũi đầu tiên:

• Trẻ từ 6 tuần đến 6 tháng tuổi (phác đồ 3+1): Tiêm 3 mũi cơ bản cách nhau tối thiểu 1 tháng (thường kết hợp cùng mũi vắc xin 6 trong 1 ở mốc 2–3–4 tháng), sau đó tiêm 1 mũi nhắc lại lúc 11–15 tháng tuổi (cách mũi 3 ít nhất 6 tháng).
• Trẻ từ 7 đến 11 tháng tuổi (chưa tiêm mũi nào): Tiêm 2 mũi cách nhau tối thiểu 1 tháng; mũi 3 nhắc lại vào năm thứ 2 (sau sinh nhật 1 tuổi, cách mũi 2 ít nhất 2 tháng).
• Trẻ từ 12 đến 23 tháng tuổi: Tiêm 2 mũi cách nhau tối thiểu 2 tháng.
• Trẻ từ 24 tháng đến 5 tuổi: Synflorix cần tiêm 2 mũi cách nhau 2 tháng; riêng Prevenar 13 chỉ cần tiêm 1 liều duy nhất.

Phản ứng thường gặp sau khi tiêm vắc xin phế cầu

Sau tiêm phế cầu, khoảng 10–20% trẻ có thể bị sưng đau nhẹ tại vết tiêm ở đùi hoặc cánh tay, quấy khóc hoặc sốt nhẹ dưới 38,5°C trong 1–2 ngày đầu. Đây là dấu hiệu đáp ứng miễn dịch bình thường và nhanh chóng biến mất khi áp dụng đúng hướng dẫn chăm sóc bé bị sốt sau tiêm. Ba mẹ hãy theo dõi sát tại điểm tiêm 30 phút để loại trừ phản ứng phản vệ và cập nhật mũi tiêm lên Sổ tiêm chủng của bé để không bị quên lịch nhắc lại sau 1 tuổi.