Viêm Não Nhật Bản: Mối Nguy Hiểm Về Mùa Hè Và Lịch Tiêm Vắc Xin Chuẩn

Muỗi Culex truyền bệnh viêm não Nhật Bản nguy hiểm như thế nào?

Viêm não Nhật Bản (VNNB) là bệnh nhiễm virus cấp tính làm tổn thương nghiêm trọng hệ thần kinh trung ương (nhu mô não), thường gặp nhất ở trẻ em từ 1 đến 15 tuổi. Khác với muỗi vằn truyền bệnh sốt xuất huyết, trung gian truyền virus VNNB là muỗi Culex (thường gọi là muỗi ruộng). Loài muỗi này sinh sản mạnh ở ruộng lúa nước, ao hồ, chuồng trại gia súc (đặc biệt là lợn – vật chủ khuếch đại virus chính) và hoạt động mạnh vào lúc chập tối đến ban đêm.

Tại Việt Nam, bệnh có thể xảy ra quanh năm nhưng thường bùng phát thành đỉnh dịch vào mùa hè (từ tháng 5 đến tháng 8) khi thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều tạo điều kiện cho muỗi Culex sinh sôi mạnh mẽ.

Di chứng bại liệt và tổn thương thần kinh vĩnh viễn ở trẻ nhỏ

Điều đáng sợ nhất của viêm não Nhật Bản là hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu tiêu diệt virus, các bác sĩ chỉ có thể điều trị hỗ trợ hồi sức tích cực. Tỷ lệ tử vong của thể nặng lên tới 20–30%.

Trong số những trẻ may mắn qua khỏi cơn nguy kịch, có tới 30–50% phải mang di chứng thần kinh vĩnh viễn suốt phần đời còn lại: bại liệt tay chân, co cứng cơ, động kinh liên tục, chậm phát triển trí tuệ, rối loạn ngôn ngữ hoặc mất khả năng tự phục vụ. Bệnh khởi phát rất dữ dội với sốt cao 39–40°C, đau đầu, nôn vọt, gáy cứng, rối loạn tri giác và co giật toàn thân.

So sánh vắc xin Jevax (Việt Nam) và vắc xin thế hệ mới Imojev (Pháp)

Tiêm vắc xin là “tấm khiên” duy nhất và hiệu quả trên 95% giúp bảo vệ con trước căn bệnh tàn khốc này. Hiện có hai loại vắc xin phòng VNNB chính đang lưu hành tại Việt Nam:

Vắc xin Jevax bắt đầu tiêm khi trẻ tròn 1 tuổi (cần tiêm nhắc định kỳ 3 năm/lần)

Jevax được triển khai miễn phí trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng Quốc gia khi bé tròn 12 tháng tuổi. Tuy nhiên, ba mẹ rất hay quên mũi 3 (sau 1 năm) và các mũi nhắc lại sau mỗi 3 năm, khiến kháng thể giảm sút khi trẻ vào tiểu học. Hãy cài đặt nhắc lịch định kỳ trên Sổ tiêm chủng Nhật Ký Bé nếu bé tiêm phác đồ Jevax.

Vắc xin Imojev bắt đầu tiêm từ 9 tháng tuổi chỉ cần tiêm 2 mũi duy nhất

Với công nghệ tái tổ hợp hiện đại, Imojev cho phép bảo vệ bé sớm hơn ngay từ mốc 9 tháng tuổi (tiêm cùng đợt với mũi sởi đơn hoặc cách nhau theo chỉ định). Trẻ từ 9 tháng đến dưới 18 tuổi chỉ cần tiêm đúng 2 mũi cách nhau 12–24 tháng mà đạt hiệu quả miễn dịch lâu dài, ít sưng đau tại chỗ hơn.

Lịch tiêm nhắc lại để duy trì kháng thể suốt đời

Nếu bé đã tiêm Jevax mũi 1 hoặc mũi 2 nhưng sau đó muốn chuyển sang tiêm Imojev để giảm số lần nhắc lại, bác sĩ vẫn có thể chuyển đổi phác đồ an toàn dựa trên số mũi đã tiêm trước đó. Ngoài ra, ba mẹ cần kết hợp các biện pháp phòng hộ vật lý cho gia đình:

Phòng tránh muỗi đốt bằng cách ngủ màn và thoa kem chống muỗi

Luôn cho trẻ ngủ màn cả ban ngày lẫn ban đêm, mặc quần áo dài tay thoáng mát vào chiều tối, lắp lưới chống muỗi cửa sổ, phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh quanh nhà và sử dụng sản phẩm chống muỗi an toàn dành riêng cho trẻ em (những biện pháp này đồng thời phòng cả bệnh sốt xuất huyết cực kỳ hiệu quả).