Viêm Màng Não Mô Cầu (Nhóm B, C, A, Y, W-135): Lịch Tiêm Phòng Đầy Đủ

Tại sao vi khuẩn Não mô cầu Neisseria meningitidis được coi là “hung thần”?

Vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) là tác nhân gây bệnh truyền nhiễm cấp tính cực kỳ nguy hiểm lây qua đường hô hấp. Dù tỷ lệ mắc không quá cao như cúm hay sởi, nhưng não mô cầu lại được giới y khoa ví như “hung thần” bởi tốc độ diễn tiến tử vong tính bằng giờ (có thể cướp đi sinh mạng của một đứa trẻ đang khỏe mạnh chỉ trong vòng 24 giờ từ khi khởi phát triệu chứng).

Vi khuẩn thường cư trú ở vùng hầu họng của 5–25% người lớn khỏe mạnh (người lành mang trùng) mà không gây bệnh, nhưng khi lây sang trẻ nhỏ có hệ miễn dịch yếu sẽ bùng phát thành hai thể bệnh tối cấp.

Các thể bệnh nguy hiểm: Viêm màng não mủ và Nhiễm khuẩn huyết tối cấp

• Viêm màng não mủ do não mô cầu: Trẻ sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, nôn vọt, cổ cứng, thóp phồng (ở trẻ nhỏ), sợ ánh sáng, lú lẫn, co giật và nhanh chóng đi vào hôn mê. Tỷ lệ tử vong từ 10–15%; khoảng 20% trẻ sống sót phải gánh chịu di chứng vĩnh viễn như điếc, liệt, cắt cụt chi hoặc tổn thương não.
• Nhiễm khuẩn huyết tối cấp (tỷ lệ tử vong lên tới 40%): Vi khuẩn xâm nhập ồ ạt vào dòng máu gây sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng, đông máu nội mạch rải rác (DIC) và hoại tử mô nhanh chóng.

Dấu hiệu ban xuất huyết hoại tử hình sao đặc trưng trên da

Một triệu chứng báo động đỏ đặc trưng của nhiễm khuẩn huyết não mô cầu là tử ban (ban xuất huyết hoại tử): các nốt ban màu đỏ sẫm hoặc tím đen, có hình dạng bất thường như hình sao hoặc bản đồ, hơi gờ lên mặt da, lan rộng cực nhanh chỉ trong vài giờ ở vùng thân mình và chi. Khi dùng thành cốc thủy tinh trong ấn lên nốt ban, nốt ban không hề mờ hay biến mất (nghiệm pháp ấn kính dương tính).

Phân biệt vắc xin não mô cầu nhóm B, C (Mengoc BC) và nhóm tứ giá A, C, Y, W-135 (Menactra)

Vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh khác nhau, trong đó 5 nhóm gây bệnh phổ biến và nặng nề nhất tại Việt Nam và thế giới là A, B, C, Y và W-135. Hiện không có một mũi vắc xin đơn lẻ nào phòng được cả 5 nhóm này, nên cần phân biệt rõ các loại vắc xin đang lưu hành:

Vắc xin thế hệ mới phòng ngừa viêm màng não nhóm B từ 2 tháng tuổi

Tại Việt Nam, nhóm huyết thanh B chiếm tỷ lệ lớn nhất trong các ca viêm màng não mô cầu ở trẻ nhũ nhi. Sự ra đời của vắc xin não mô cầu nhóm B thế hệ mới (Bexsero) cho phép bảo vệ bé từ rất sớm ngay mốc 2 tháng tuổi — song song với lịch tiêm vắc xin 6 trong 1 và phế cầu khuẩn (cần lưu ý vắc xin B có thể gây sốt nhẹ nên thực hiện tốt chăm sóc hạ sốt sau tiêm).

Lịch tiêm phối hợp bảo vệ toàn diện các type huyết thanh nguy hiểm

Tiêm đủ các mũi vắc xin não mô cầu để bảo vệ con tối đa

Bởi vì vắc xin B/BC không tạo miễn dịch chéo cho nhóm A, Y, W-135 và ngược lại, các chuyên gia khuyến cáo ba mẹ nên cho bé tiêm kết hợp cả vắc xin phòng nhóm B (Bexsero hoặc Mengoc BC) và vắc xin tứ giá A, C, Y, W-135 (Menactra) theo tư vấn của bác sĩ sàng lọc để phủ kín cả 5 chủng nguy hiểm. Hãy kiểm tra và lưu lại từng mũi để tránh nhầm lẫn nhóm huyết thanh tại Sổ tiêm chủng Nhật Ký Bé.