Bé Bị Chảy Nước Mắt Sống Và Đổ Ghèn: Dấu Hiệu Tắc Tuyến Lệ

Từ những tuần đầu sau sinh, nhiều ba mẹ nhận thấy một hoặc cả hai mắt của bé lúc nào cũng ướt nhẹp như sắp khóc dù bé không hề buồn, kèm theo nhiều ghèn vàng dính chặt hai mí mắt mỗi sáng ngủ dậy. Đây rất có thể là dấu hiệu của tình trạng tắc tuyến lệ (tắc ống lệ mũi) bẩm sinh — một vấn đề lành tính phổ biến ở khoảng 5–10% trẻ sơ sinh.

Cấu tạo ống lệ đạo và cơ chế gây tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh

Bình thường, nước mắt tiết ra từ tuyến lệ để làm ẩm nhãn cầu, sau đó chảy qua hai lỗ nhỏ ở khóe mắt trong đi xuống ống lệ mũi để thoát vào hốc mũi. Ở một số trẻ sơ sinh, lớp màng mỏng ở đầu dưới ống lệ mũi (van Hasner) chưa tự mở thông hoàn toàn khi chào đời, khiến nước mắt bị ứ đọng lại ở túi lệ, tràn ra ngoài (chảy nước mắt sống) và dễ đóng ghèn dử mắt.

Dấu hiệu phân biệt tắc tuyến lệ đơn thuần và viêm kết mạc nhiễm trùng

Không phải mắt đổ ghèn nào cũng là tắc tuyến lệ. Ba mẹ cần quan sát kỹ lòng trắng (củng mạc) mắt bé để phân biệt với bệnh viêm kết mạc (đau mắt đỏ) cần nhỏ thuốc kháng sinh:

Kỹ thuật massage thông tuyến lệ đúng cách theo hướng dẫn bác sĩ

Tin vui là khoảng 90% trẻ bị tắc tuyến lệ bẩm sinh sẽ tự thông hoàn toàn trước khi tròn 1 tuổi nếu ba mẹ kiên trì vệ sinh và massage đúng kỹ thuật (kỹ thuật Crigler) hàng ngày:

Vệ sinh mắt bằng nước muối sinh lý ấm và gạc vô trùng riêng cho từng mắt

Rửa tay thật sạch bằng xà phòng và cắt ngắn móng tay (xem cách cắt móng tay an toàn). Dùng gạc y tế vô trùng thấm nước muối sinh lý NaCl 0,9% ấm nhẹ (có thể thực hiện ngay trước lúc tắm và vệ sinh mặt cho bé), lau sạch ghèn mắt theo chiều từ khóe mắt trong ra đuôi mắt ngoài (mỗi bên mắt dùng một miếng gạc riêng biệt tuyệt đối không lau chéo từ mắt này sang mắt kia). Đồng thời, nếu bé có dịch mũi đi kèm, ba mẹ kết hợp vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý để đường thông lệ – mũi luôn sạch thoáng.

Dùng đầu ngón tay trỏ massage vòng cung từ khóe mắt trong xuống cánh mũi

Đặt đầu ngón tay trỏ (hoặc ngón út) vào vùng khóe mắt trong sát sống mũi (vị trí của túi lệ), ấn nhẹ một lực vừa phải rồi miết vuốt dọc xuống theo cạnh cánh mũi theo chiều từ trên xuống dưới (nhằm tạo áp lực thủy tĩnh đẩy thông lớp màng tắc ở đầu dưới ống lệ mũi). Thực hiện liên tục 8–10 lượt vuốt nhẹ cho mỗi bên mắt bị tắc.

Thực hiện massage đều đặn 3-5 lần mỗi ngày trước khi cho bú

Lặp lại quy trình vệ sinh và massage khoảng 3–5 lần/ngày (thời điểm bé thoải mái nhất là trước cữ bú hoặc lúc bé đang ngủ yên). Tuyệt đối không nhỏ sữa mẹ hay các loại nước lá dân gian vào mắt bé vì cực kỳ dễ gây nhiễm trùng loét giác mạc.

Khi nào cần đưa bé đi thông ống tuyến lệ tại khoa mắt?

• Khám ngay nếu nghi ngờ nhiễm trùng: Lòng trắng mắt đỏ, mí mắt sưng tấy, góc khóe mắt nổi cục sưng đỏ nóng (viêm túi lệ cấp) hoặc ghèn mủ xanh vàng tiết ra liên tục — bác sĩ sẽ kê thuốc nhỏ mắt kháng sinh an toàn cho trẻ sơ sinh.
• Thủ thuật thông tuyến lệ: Nếu đã kiên trì massage đúng cách đến mốc 9–12 tháng tuổi mà tình trạng chảy nước mắt sống vẫn không cải thiện, bác sĩ chuyên khoa Mắt Nhi sẽ thực hiện thủ thuật thông lệ đạo nhẹ nhàng (thời gian làm rất nhanh chỉ vài phút và tỷ lệ thành công rất cao).