Trẻ Sơ Sinh Thở Khò Khè Nhưng Không Sốt: Nguyên Nhân Do Đâu?

Rất nhiều ba mẹ trẻ đưa con đi khám trong tâm trạng lo lắng tột độ vì nghe thấy bé sơ sinh thở có tiếng “khò khè”, “khụt khịt” liên tục dù bé hoàn toàn không sốt, vẫn bú khỏe và ngủ ngon. Thực tế, tiếng thở lạ ở trẻ sơ sinh có thể chỉ là hiện tượng sinh lý lành tính do cấu trúc đường thở còn nhỏ, nhưng cũng có thể là dấu hiệu bệnh lý đường hô hấp dưới cần can thiệp.

Nguyên nhân phổ biến khiến bé sơ sinh thở có tiếng khò khè

• Nghẹt mũi sinh lý do dịch mũi/sữa đọng: Trẻ sơ sinh đường mũi cực hẹp; chỉ một ít dịch nhầy hoặc sữa trớ đọng lại ở cửa mũi sau cũng tạo ra âm thanh khụt khịt nghe rất giống tiếng khò khè ở phổi.
• Mềm sụn thanh quản bẩm sinh: Nguyên nhân thường gặp nhất gây tiếng thở rít nhẹ khi hít vào ở trẻ dưới 6 tháng tuổi.
• Trào ngược dạ dày thực quản: Sữa và axit dạ dày trào nhẹ lên vùng hầu họng kích thích tiết dịch nhầy gây khò khè (xem trẻ bị trào ngược nôn trớ).
• Viêm tiểu phế quản, viêm phổi hoặc dị ứng đường thở: Khò khè xuất phát từ phổi/phế quản do hẹp đường dẫn khí dưới.

Hiện tượng mềm sụn thanh quản bẩm sinh có nguy hiểm không?

Mềm sụn thanh quản (Laryngomalacia) xảy ra khi vòng sụn nâng đỡ thanh quản còn mềm yếu, hơi sụp vào trong mỗi khi bé hít vào tạo nên tiếng thở khò khè/thở rít nhẹ. Tiếng thở này thường rõ hơn khi bé nằm ngửa, khóc hoặc bú, và giảm đi khi bé nằm nghiêng hoặc ngủ yên. Đa số (trên 90%) các trường hợp ở mức độ nhẹ không nguy hiểm và sẽ tự khỏi hoàn toàn khi sụn thanh quản cứng cáp dần lúc trẻ được 12–18 tháng tuổi.

Phân biệt tiếng thở khò khè lành tính và tiếng rít khó thở bệnh lý

Ba mẹ có thể tự kiểm tra bước đầu tại nhà bằng cách áp sát tai vào mũi và lồng ngực bé trong phòng yên tĩnh:

Tiếng thở khụt khịt do lỗ mũi trẻ sơ sinh quá hẹp

Nếu kiểm tra thấy lồng ngực bé phập phồng nhẹ nhàng, không rút lõm và bé hết tiếng ồn sau khi nhỏ 1–2 giọt nước muối sinh lý làm sạch mũi, ba mẹ có thể yên tâm chăm sóc bé tại nhà và giữ phòng ngủ thoáng sạch (xem nhiệt độ phòng thích hợp).

Những dấu hiệu suy hô hấp cấp ba mẹ phải đưa đi viện cấp cứu ngay

Hãy vén áo bé lên để quan sát lồng ngực trong 1 phút và đưa bé đi cấp cứu ngay lập tức (kể cả khi bé không hề sốt) nếu thấy bất kỳ dấu hiệu báo động đỏ nào sau đây:

Bé thở nhanh gấp, rút lõm lồng ngực và phập phồng cánh mũi

• Thở nhanh theo chuẩn WHO: Trẻ dưới 2 tháng thở ≥ 60 lần/phút; trẻ 2–11 tháng thở ≥ 50 lần/phút; trẻ 1–5 tuổi thở ≥ 40 lần/phút (đếm đủ 60 giây khi bé nằm yên không khóc).
• Rút lõm lồng ngực: Phần dưới lồng ngực (giữa ngực và bụng) bị lõm sâu vào trong mỗi khi bé hít vào.
• Phập phồng cánh mũi, gật gù đầu theo nhịp thở hoặc phát ra tiếng rên rỉ khi thở ra.

Môi và đầu ngón tay ngón chân tái xanh hoặc nhợt nhạt

Đây là dấu hiệu thiếu oxy máu nặng. Bé cũng cần cấp cứu gấp nếu bỏ bú hoàn toàn, ngủ li bì khó đánh thức hoặc có cơn ngưng thở kéo dài trên 15–20 giây. Nếu bé có kèm ho đờm nhẹ khi thời tiết thay đổi, tham khảo thêm cách chăm sóc trẻ ho sổ mũi khi giao mùa.