Trẻ Bị Ho, Sổ Mũi Khi Giao Mùa: Cách Chăm Sóc Và Giảm Đờm Tự Nhiên

📑 Mục lục bài viết [Xem nhanh]

Mỗi đợt giao mùa nóng lạnh thất thường, trẻ nhỏ rất dễ bị cảm lạnh với các triệu chứng ho, húng hắng, chảy nước mũi trong rồi đặc dần và có đờm ở cổ họng. Phần lớn các ca cảm lạnh giao mùa do virus gây ra và có thể tự khỏi sau 7–10 ngày nếu ba mẹ chăm sóc đúng cách tại nhà mà không cần vội vàng dùng kháng sinh.

Phản xạ ho có lợi hay có hại cho hệ hô hấp của trẻ?

Nhiều ba mẹ hễ nghe con ho vài tiếng là lập tức tìm mua thuốc cắt cơn ho. Thực chất, ho là phản xạ bảo vệ cực kỳ có lợi của cơ thể giúp tống xuất dịch nhầy, đờm dãi, bụi bẩn và virus ra khỏi đường thở. Nếu tự ý dập tắt cơn ho bằng thuốc ức chế ho, đờm sẽ ứ đọng lại trong phế quản, phổi — tạo môi trường cho vi khuẩn sinh sôi gây viêm phổi nặng hơn.

Kỹ thuật vỗ rung lồng ngực giúp long đờm nhầy cổ họng

Khi bé có nhiều đờm khò khè ở họng hoặc ngực, thực hiện vỗ rung lồng ngực đúng cách vào buổi sáng khi ngủ dậy (lúc bụng đói, tuyệt đối không làm ngay sau khi ăn no) giúp làm long đờm bám ở thành phế quản để bé dễ ho khạc hoặc nuốt trôi xuống dạ dày:

Đặt bé nằm nghiêng trên đùi mẹ hoặc bế vác úp ngực bé vào vai mẹ (tương tự tư thế vỗ ợ hơi nhưng vỗ ở vùng lưng dưới hai bả vai).
Khum bàn tay lại như hình chiếc cốc, vỗ nhẹ đều đặn nhịp nhàng từ vùng đáy phổi (ngang xương sườn dưới) đi dần lên phía trên vai trong 3–5 phút mỗi bên lưng (tránh vỗ trực tiếp lên cột sống).
Kết hợp vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý ấm trước khi cho bé bú và trước khi ngủ để thông thoáng đường thở trên.

Uống nhiều nước ấm để làm loãng dịch nhầy đờm

Chất lỏng là “thuốc long đờm tự nhiên” hiệu quả và an toàn nhất: trẻ dưới 6 tháng tăng cường cữ bú sữa mẹ; trẻ trên 6 tháng cho uống thêm từng ngụm nhỏ nước ấm (theo lượng nước chuẩn) hoặc nước súp, cháo ấm loãng để dịch đờm loãng ra và dễ thoát ra ngoài.

Không tự ý dùng thuốc ức chế cơn ho làm ứ đọng đờm trong phổi

Tuyệt đối không tự mua thuốc kháng sinh, thuốc ho chứa Codein/Dextromethorphan hay thuốc nhỏ mũi co mạch của người lớn dùng cho trẻ nhỏ khi chưa có đơn kê của bác sĩ Nhi khoa.

⚠️ Lời khuyên y khoa từ Nhật Ký Bé: Bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức khoa học theo khuyến cáo của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Mỗi em bé và thai kỳ đều là một cá thể duy nhất. Khi phát hiện các biểu hiện bất thường hoặc thắc mắc về liều lượng thuốc/chăm sóc, ba mẹ hãy tham vấn bác sĩ chuyên khoa Nhi hoặc Sản khoa để nhận phác đồ chẩn đoán chuẩn xác nhất.

Các bài thuốc thảo dược an toàn: Quất hấp đường phèn, lá hẹ mật ong (cho trẻ trên 1 tuổi)

Với các cơn ho nhẹ do kích ứng mũi họng thông thường, ba mẹ có thể áp dụng bài thuốc dân gian dịu họng tại nhà (lưu ý chặt chẽ mốc tuổi an toàn):

Trẻ từ 6–12 tháng tuổi: Có thể dùng siro ho thảo dược chuyên biệt cho trẻ nhũ nhi (như chiết xuất lá thường xuân, húng chanh, hẹ) hoặc quất (tắc) hấp đường phèn (chỉ dùng rất ít đường phèn, tuyệt đối KHÔNG dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi để tránh ngộ độc botulinum).
Trẻ trên 1 tuổi: Dùng 3–4 quả quất xanh cắt đôi (bỏ hạt) hoặc 5–7 lá hẹ tươi rửa sạch thái nhỏ, trộn với 1–2 thìa cà phê mật ong nguyên chất, hấp cách thủy 15 phút rồi chắt lấy nước ấm cho bé nhấp từng thìa nhỏ 2–3 lần/ngày.

Dấu hiệu trẻ bị viêm phế quản phổi cần đi khám gấp

Theo dõi nhịp thở và nghe tiếng thở rít khò khè khi ngủ

Nếu bé chỉ ho nhẹ ban ngày, chơi ngoan, bú tốt và không sốt thì có thể tiếp tục theo dõi tại nhà. Tuy nhiên, cần đưa bé đi khám Nhi khoa ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu chuyển nặng sau (xem thêm phân biệt thở khò khè lành tính và khó thở):

Dấu hiệu cảnh báo nặng	Ý nghĩa lâm sàng cần can thiệp
Thở nhanh, rút lõm lồng ngực, phập phồng cánh mũi	Dấu hiệu kinh điển của viêm phổi / viêm tiểu phế quản cần bác sĩ nghe phổi và hỗ trợ hô hấp kịp thời.
Sốt cao ≥ 38,5°C kéo dài quá 48 giờ (hoặc trẻ <3 tháng sốt ≥38°C)	Nghi ngờ bội nhiễm vi khuẩn hoặc nhiễm trùng đường hô hấp dưới — xem thêm xử trí sốt ở trẻ.
Ho rũ rượi từng cơn dài tím tái mặt, nôn vọt hoặc bỏ bú, ngủ li bì	Nguy cơ ho gà, viêm thanh khí phế quản hoặc suy hô hấp cấp.