Vàng da ở trẻ sơ sinh

Vàng da là biểu hiện quan trọng nhất của tình trạng tăng bilirubin (sắc tố mật) trong máu.

Hội chứng vàng da

Vàng da là biểu hiện quan trọng nhất của tình trạng tăng bilirubin (sắc tố mật) trong máu. Bilirubin là một sản phẩm chuyển hóa của hemoglobine. Khi hồng cầu bị phá hủy, bilirubin gián tiếp ở dạng tự do trong huyết tương. Vì bilirubin gián tiếp tan trong mỡ nên thường ngấm vào các tổ chức có nhiều chất béo như da, niêm mạc, phủ tạng, não… Nếu lượng bilirubin gián tiếp tăng cao hơn bình thường, các tế bào có thể bị phá hủy, hô hấp bị ngưng trệ gây tổn thương thực thể, gây hậu quả nghiêm trọng, tổn thương ở não gây bệnh cảnh vàng da nhân.

 

Màu sắc của da có thể phản ánh mức độ tăng của bilirubin, trong đó, da thường có màu vàng nhạt khi bilirubin tăng nhẹ và màu vàng sậm hoặc ngả nâu khi bilirubin tăng cao. Gan có nhiệm vụ chống độc bằng cách chuyển bilirubin gián tiếp hòa tan trong mỡ thành bilirubin trực tiếp tan trong nước để đưa ra ngoài theo phân và nước tiểu. Các tổn thương tại gan như viêm gan do virus, nhiễm độc gan do thuốc… thường gây tăng cả bilirubin trực tiếp và gián tiếp trong máu.

 

Ở trẻ sơ sinh, chức năng gan chưa tốt, lượng protein thấp, enzym glucuronyl transferase ít về số lượng và hoạt tính yếu. Trong khi đó, hiện tượng tan máu tăng do đời sống hồng cầu ở trẻ sơ sinh ngắn (30 ngày) dẫn tới tăng bilirubin máu, gây vàng da.

 

Có hai thể vàng da, vàng da bệnh lý và vàng da sinh lý. Vàng da sinh lý chiếm 45 - 60% trẻ đủ tháng và hơn 60% trẻ đẻ non. Thời gian xuất hiện vàng da sau 24 giờ tuổi và thường ở mức độ nhẹ hoặc trung bình. Đây là chứng vàng da đơn thuần, không kèm với các dấu hiệu bất thường khác.

 

vàng da ở trẻ sơ sinh

 

Bố mẹ sẽ thấy mặt, kết mạc mắt của bé bị vàng. Đây là hiện tượng sinh lý bình thường do hồng cầu thai nhi bị vỡ để được thay thế bằng hồng cầu trưởng thành. Hồng cầu vỡ sẽ phóng thích vào máu một lượng lớn chất có sắc tố vàng gọi là bilirubin làm cho trẻ bị vàng da. Chứng vàng da này sẽ kéo dài từ 7-10 ngày cho đến khi bilirubin được đào thải hết qua phân và nước tiếu.

 

Tuy nhiên nếu lượng bilirubin quá cao sẽ làm tổn thương các nhân xám trong não thì đây là chứng vàng da bệnh lý. Bệnh xuất hiện sớm trước 24 - 36 giờ tuổi. Đây là bệnh lý khá nguy hiểm, mức độ và tốc độ tăng nhanh, cần phải được điều trị kịp thời đề phòng những biến chứng nặng nề.

 

Những yếu tố ảnh hưởng tới chuyển hóa bilirubin

Albumin máu giảm: Các nguyên nhân trẻ đẻ non, trẻ suy dinh dưỡng bào thai… ảnh hưởng tới khả năng gắn của bilirubin với albumin huyết thanh; Tình trạng thiếu oxy nặng (ngạt), rối loạn toan kiềm… làm tổn thương tế bào gan, ảnh hưởng tới khả năng tổng hợp enzym glucuronyl transferase; Một số thuốc có ái lực với ablumin huyết thanh hoặc với bilirubin làm giảm khả năng gắn của hai chất này với nhau như heparin, cafein…làm tăng bilirubin tự do trong máu.

 

Các yếu tố thuận lợi

Trước hết là các yếu tố sơ sinh: Sinh non, nhiễm trùng, chậm tiêu phân su, kẹp rốn trễ, bilirubin dây rốn cao, lượng magie và kẽm thấp. Ngoài ra bệnh thường hay gặp ở trẻ trai nhiều hơn trẻ gái và thường gặp nhiều nhất ở người châu Á.

 

Về phía người mẹ, trẻ có nguy cơ bị vàng da khi trước và khi sinh người mẹ bị mắc các bệnh tiểu đường, cao huyết áp, uống thuốc ngừa thai, lượng kẽm thấp, vỡ ối sớm, xuất huyết trong 3 tháng đầu hay dùng các thuốc như Diazepam, Oxytocin.

 

Ngoài ra, hình thức sinh cũng có thể gây bệnh, nhất là sinh bằng hình thức đẻ chỉ huy, sinh hút, sinh ngôi mông.

Ban biên tập Nhật ký bé
Kiểm duyệt bởi Ban cố vấn Nhật ký bé
Trung bình: 8 /10 (136 lượt đánh giá )
Bài viết đã đăng ký bản quyền nội dung số.
Mọi sao chép phải tuân thủ quy định của NKB
Tags:
Tin liên quan
Tin khác